×

Ostrzeżenie

JUser::_load: Nie można załadować danych użytkownika o ID: 782.
Wydrukuj tę stronę

POŁOŻENIE GEOGRAFICZNE

 

1. Położenie Skórcza.

Skórcz jest niewielkim miastem kociewskim, położonym na południu województwa pomorskiego. Miasto zajduje się w dolinie rzeki Szorycy, która wpływa do Węgiermucy. Od południowego-zachodu sąsiaduje z znacznym obszarem leśnym - Borami Tucholskimi. Najniższy punkt leży 73 m n.p.m., najwyższy: 111 m n.p.m.

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

Przed wiekiami po środku doliny znajdowały się dwa stawy przegrodzone groblą, przy której znajdował się młyn wodny. Dolina ciągnie się z południa na północ, a po obu brzegach rzeki Szorycy, położone są torfowe łąki. Grunty położone w dolinie są pochodzenia bagiennego, a na wysoczyźnie gliniaste, przechodzące w piaszczyste, w pobliżu kompleksów leśnych.

"Dzieje Skórcza" Alojzy i Rafał Koseccy

Niektórzy badacze uznają Skórcz za najstarszą miejscowość Kociewia, utożsamiając ją z umieszczonym na mapie przez Ptolemieusza (II w. n.e.) Scurgonem - osadą na szlaku bursztynowych.

"Szlakiem prawdy i legend o grodziskach VII-XIII w. na Kociewiu" J. Milewski

2.Wody podziemne

W budowie geologicznej Skórcza i okolic można zauważyć aktywną działalnosć wód podziemnych; w mieście powstały źródła artezyjskie, które mają duże wartości smakowe i zdrowotne. Korzystają z nich dwie wytwórnie wód mineralnych.

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

3.Wody powierzchniowe.

Najważniejsze rzeki okolic Skórcza to Węgiermuca (najdłuższa), Janka, Liska oraz Szoryca. W okresie młodoglacjalnym Węgiermuca i Liska zaczęły tworzyć malownicze przełomy.

WĘGIERMUCA: ma swoje źródła w odległości kilku kilometrów na północny - zachód; wpada do Wierzycy. Jej długość wynosi 34 km. W początkowym odcinku biegu, rzeka płynie sztucznie uformowanym korytem i ma charakter "zbiorczego rowu melioracyjnego", na północ od Skórcza koryto nabiera cech formy naturalnej. Węgiemuca ma bardzo równomierne przepływy - jest ciekiem silnie reagującym na zasilanie atmosferyczne.

JANKA: jej źródło znajduje się na terenie Borów Tucholskich na wschód od Jeziora Kałębie. Wpada do Wierzycy, podobnie, jak Węgiermuca (między Pelplinem a Gniewem). Długość tej rzeki wynosi 32 km.

LISKA: obszar źródłowy rzeki znajduje się w okolicach sołectwa Mieliczki (na południe od Skórcza). Długość rzeki wynosi 11 km.

SZORYCA: wypływa z Jeziora Cebulowego w okolicach Mieliczek. Na obszarze miasta w zdecydowaniej większości jest skanalizowana. Jej długość wynosi 10 km.

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

4.Drogi.

Przez Skórcz przebiegają drogi krajowe Warlubie - Kościerzyna - Ustka oraz Gdańsk - Starogard Gdański - Warlubie. Istnieją także połączenia drogowe z Gniewem i Smętowem Granicznym, przy czym obie są bardzo dogodne.

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

5.Przemysł i usługi

Skórcz jest ośrodkiem obsługi ludności i rolnictwa z terenów miasta i gminy Skórcz, a także częściowo z gmin Osiek i Smętowo Graniczne. Funkcją uzupełniającą jest lokalny przemysł przetwórstwa rolno - spożywczego, drzewny, meblarski i metalowy. Miasto jest również siedzibą administracji samorządowej Gminy Wiejskiej Skórcz.

Postawową funcję w skórzeckiej gospodarce odgrywa rolnictwo. Uzupełniającą natomiast przemysł drzewny. Dynamicznie rozwija się branża spożywcza.

Do najważniejszych skórzeckich zakładów należą:

- Iglotex Sp z o.o. ul. Leśna 2,
- Fabryki Mebli Kuchennych Fast, ul. Pomorska 2,
- Gdański Przemysł Drzewny S. A., Zakład Przemysłu Drzewnego, ul. Leśna (tartacznictwo, produkcja drzewna), 
- PW Szarafin, ul. Spacerowa 2 (złącza energetyczne, przewoźne stacje transformatorowe, szafy sterownicze i pomiarowe), 
- Wytrórnia Wód Gazowanych, ul. Główna 7 (wody mineralne),
- PPHU Drew - Pol, ul. Kociewska 2 (wyroby z drewna, tartacznictwo),
- Gminna Spółdzielnia Samopomoc Chłopska, ul. Sobieskiego 12 (handel, usługi, przetwórstwo spożywcze).

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

6. Turystyka

Bezpośrednie sąsiedztwo z Borami Tucholskimi sprawia, że od lat Skórcz jest doskonałym punktem wypadowym dla turystów. Samo miasto i okolice to czyste, niezniszczone przez cywilizację środowsko, które stanowi wspaniałe miejsce do zamieszkania, wypoczynku i turystyki przez cały rok. Naturalne walory krajobrazowe i przyrodnicze stwarzają korzystne warunki do szkoleń, wypoczynku i rekreacji, szczególnie dla mieszkańców dużych aglomeracji. Skórcz posiada korzystne położenie przy szlaku turystyczno - handlowym Warlubie - Kościerzyna - Łeba.

Dużą atrakcją turystyczną na terenie całej gminy jest strefa krajobrazu chronionego Borów Tucholskich oraz sterfa bezwzględnej ochrony archeologicznej, która obejmuje osadę otwartą - Kranek. Występują tu liczne jeziora o czystej wodzie oraz liczne relikty szlaku burszytnowego. Brak uciążliwego przemysłu, lasy pełne grzybów, stanowią idealne miejsca zarówno dla turystyki aktywnej - wycieczek krajoznawczych, rajdów, biegów, jak i wypoczynku biernego (wędkarstwo). Są tu także wspaniełe tereny łowieckie z drobną zwierzyną łowną i ptactwem wodnym. Leśniczówka Czarne położona 3 km od Skórcza, to urokliwe miejsce, które warto odwiedzić. W pobliżu miasta znajduje się kilkadziesiąt działek rekreacyjnych i kilkanaście ośrodków wypoczynkowych.

"Skórcz - miejsca, w których warto przystanąć"

7.Nazwy geograficzne, historyczne i potoczne wsi:

W 1800 roku Ćwikliński sporządził plan wsi Skórcz. Przedstawił ją jako jednolity i zwarty organizm geograficzny, administracyjny i gospodarczy. W połowie XIX wieku powstawały osady o nowych nazwach:

1. Ryzowie (Rüsshof), dawny folwark sołecki. 
2. Boraszewo, na byłych terenach leśnych, wchodzących kiedyś w skład lasów królewskich.
3. Kranek (Krąg), graniczy na południe z Boraszewem, na zachód z Bukowcem i Czarnymlasem, na północ z rzeką Węgiermucą, na wschód z Szorycą; podzielony obecnie na dwie osady. 
Kiedyś składał się z trzech "batalionów", nazwa bliżej nieokreślona.
4. Wybudowania Wielbrandowskie, położone wzdłuż osi drogi wojewódzkiej 
do Gniewu oraz po prawej i lewej stronie drogi do Kierwałdu,
na południu graniczy z Ryzowiem.
5. Kolonia, dawny Olszowiec, osada granicząca z jednej strony z Mirycami,
a z drugiej z Ryzowiem, należąca do parafii i gminy Skórcz.

NAZWY WÓD: 
1. Staw młyński, położony w centrum wsi, obecnie osuszony i zagospodarowany na cele rekreacyjne miasteczka. 
2. Szoryca, określana na mapach niemieckich jako rów młyński (Mühlen Gaben). 
3. Przerwanica, dopływ stawu młyńskiego, obecnie zadrenowana.

NAZWY HISTORYCZNE POSZCZEGÓLNYCH CZĘŚCI WSI: 
1. Plac Lirowski, zwany targowiskiem, określony tak w dokumentach z 1677 roku.
2. Rozgracie, łąka położona przy granicach z Wolentalem i Wielbrandowem, należąca w 1799 roku do dóbr sołeckich. 
3. Bulwark, wąwóz na granicy z Wolentalem, biorący swą nazwę od dawnego Grodu Bullwerk.

NAZWY POTOCZNE CZĘŚCI WSI:
1. Wieś Zapłotnia - część wsi leżąca na wschód od granicy włók kościelnych, obejmująca zabudowania należące do parafii.
Z nazwą tą spotykamy się w inwentarzu kościelnym z dnia 23.01.1862 r. przy opisie dóbr kościelnych.
Etymologia tej nazwy przypuszczalnie łączy się z płotem odgradzającym grunty kościelne od ich zabudowań i reszty wsi.
2. Droga flisacka - przebiega przez Skórcz z północy na południe. Ostatni jej znany odcinek w 1939 roku 
to ścieżka wiodąca miedzami położonymi między gospodarstwami Józefa Arasmusa i Alojzego Jerkiewycza, dalej obok gospodarstwa 
Pauliny Badziag, przez część pola Jana Krei, Franciszka Kozłowskiego i dalej drogą do dzisiejszej ulicy Polnej.
Droga flisacka jeszcze przed wojną stanowiła najkrótszy ciąg komunikacyjny dla pieszych z Kranka i pól wolentalskich do Skórcza. 
W przeszłości tą "drogą" wracali flisacy po dokonanym spławie drzewa do portu w Gdańsku.
Zapewne dalszy powrót odbywał się starą drogą osiecką. 
3. Droga publiczna zwana "złodziejką" wiodąca od Zajączka przez Boraszewo, Kranek, pola wolentalskie,
obok gospodarstwa Raabego (obecnie Włuki) i dalej w kierunku rzeki Węgiermucy. Nazwa związana jest z faktem 
wykorzystywania tej drogi do przeprowadzania skradzionych nocą koni z łąk nadwiślańskich.
4. Buczyna - plac zabaw letnich mieszkańców Skórcza w lesie bukowym pod Drewniaczkami. 
5. Gaj - teren, na którym powstały zabudowania tartaku.

"Dzieje Skórcza" Alojzy i Rafał Koseccy

8. Zakłady

W 1946 roku czynne były zakłady: olejarnia, młyn parowy, tartak państwowy, wytrównia wód i rozlewnia piwa, kaflarnia,m wytwórnia dachówek i wyrobów ceramicznych, mleczarnia i 46 warsztatów rzemieślniczych. Stan zatrudnienia wynosił w 1951 roku 932 osoby, w tym 412 poza rolnictwem. Działały tu też dwie szkoły zawodowe: Zasadnicza Szkoła Drzewna i Technikum Rachunkowości Rolnej. W latach 1950-1955 nastąpiło pewne zahamowanie rozwoju gospodarczego Skórcza z powodu odpływu ludności do pracy w przemyśle innych miast.

Po 1956 r., a zwłaszcza w latach 1960-1963, następowało ponowne ożywienie gospodarcze. Powstał wtedy zakład przetwórstwa owoców, warzyw i runa leśnego "Las". Tutejsza Spółdzielnia "Jedność" rozwinęła produkcję meblarską. Zbudowano warsztaty POM, stację CPN, magazyn i zakłady produkcyjne gminnej spółdzielni, Centrali Nasiennej i PGR. Działają bazy Rejonowego Przedsiębiorstwa Remontowo - Budowlanego i Ośrodka Tansportu Leśnego. W 1963 r. zwiększyła się do 52 liczba zakładów rzemieślniczych. Uruchomiono eksploatację wody mineralnej "Pomorzanka". Zwiększył się stan zatrudnienia oraz rozwinęło się w mieście indywidualne budownictwo. Działa Państwowe Technikum Rachunkowości Rolnej o zmienionej nazwie (Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych im. Włodzimierza Mykietyna; przyp. autora) oraz Miejski Dom Kultrury.

Najwięcej zakładów przemysłowych zlokalizowanych przy ulicy Świerczewskiego (dziś Pomorska, przyp. autora), stanowiącej wylot do miejscowości Osiek i Osie ("Las", zakłady drzewne, POM). Jest tu też nowe budownictwo mieszkaniowe.

W najbliższych latach nastąpi dalszy rozwój gospodarki Skórcza. Między innymi dotyczyć to będzie rozwoju produkcji przedsiębiorstw "Las", meblarstwa, wyrobów chałupniczych, zakładów rzemieślniczych, warzywniczo - sadowniczych. Nastąpi dalszy rozwój budownictwa indywidualnego i gospodarki komunalnej. Wzrośnie ranga Skórcza jako bazy wypadowej i punktu etapowego szlaków turystycznych.

"Kociewie - przewodnik turystyczny" J., Milewski, C. Skonka; Gdańsk 1977

9. Zwiedzanie miasta

Do najdawniejszych zabytków należą:

-XIV - wieczny gotycki Kościół Wszystkich Świętych, 
- Szkolne muzeum archeologiczne (znajdują się w nim wykopaliska archeologiczne z terenu Kociewia),
- Groby ofiar faszyzmu; na lewo od drogi ze Skórcza do Zajączka znajduje się 6 zbiorowych mogił, 
w których są prochy ok. 150 Polaków zamordowanych przez hitlerowców w 1939 r. Po prawej stronie drogi ze Skórcza 
do Derwniaczek oraz w lesie Czarne w okresie XII 1914 - II 1945 hiterowcy zamordowali 176 Polaków i Żydówek.
Pochowano ich tam w zbiorowym grobie (część ekshumowano do Skórcza i Pączewa). 
- Cmentarz Żołnierzy (znajduje się przy rozwidleniu dróg do Osieka i Lubichowa). 
- Tablice pamiątkowe przy szkole podstawowej, na "księżej oborze", w domu parafialnym, na budynku ZSP

"Kociewie - przewodnik turystyczny" J., Milewski, C. Skonka; Gdańsk 1977

10. Informacje użytkowe.

- Informacja turystyczna: Biblioteka - Skórcz, ul. Sobieskiego 7, 
- Restauracje: - "Pod Wieżą" - Skórcz, ul. gen. Józefa Hallera 49,
- SPORT I REKREACJA: - Miejski Dom Kultury - Skórcz, ul. 27 Stycznia 1, Stadion Miejski i korty tenisowe - Skórcz, ul Leśna,
- PENSJONATY I OŚRODKI WCZASOWE: - Internat ZS Agrobiznesu (dziś Zespołu Szkół Ponadgimazjalnych im. Włodzimierza Mykietyna; przyp. autora)
- Skórcz, ul. Kociewska 7.

"Informator turystyczny - Kociewie"; Gdynia 2002